Even iets over Retsina. Hier (in Griekenland) en daar (bij
ons, ten westen) hoor ik er verwarrende berichten over. Het zou enkel door
Grieken gedronken worden, in Helleense taverna’s
en in de diaspora. Neen, het zijn vooral naïeve toeristen die erom vragen. Het
is in elk geval geen product om een boek over te schrijven.

Retsina wordt inderdaad in massa’s gemaakt. In dit geval is
de vinificatie simpel en hebben de druivenstokken geen meerjarenplan nodig.
Omdat het simpel is, wordt het goedkoper en massaler op de markt gebracht dan
eender welke wijn met identiteit.

Want identiteit, die is er: retsina wordt als enige drank
ter wereld van fermenterend druivensap met toevoeging van dennenhars nog steeds
als wijn beschouwd. Retsina heeft 15 geografische indicaties, allen in
Centraal-Griekenlanden Attiki gelegen, die bepalen dat de druiven in die regio’s
geteeld, gevinifieerd en gebotteld worden. Elders in Griekenland krijgt retsina
de benaming “traditioneel product” en dat is maar goed ook.

Enkele wijnbouwers zetten een ferme, moderne handtekening
onder hun retsina. De Ritinitis Nobilis
van Gaia (genaamd naar het eeuwenoude product, de ritinitis oenos), gemaakt van
roditis, is een dorstlesser voor elke warme dag. De Tear of The Pine van Stelios Kechris (houtgerijpt) en de Pine Forest van Gikas scoren met de geselecteerde
assyrtiko en de beste kwaliteit dennenhars (want ook daar zit verschil in) en gaan
voor flesbewaring. Enkele dagen geleden mocht ik een mini-verticale van Gikas’
retsina doen, van 2011 (toen nog Ritinitis
Protasis
genoemd) tot 2015. 2011 had aroma’s van Vin Jaune en een woud in de
lenteregen en smaakte als een nobele contemplatiewijn. Mylonas’ en Papagiannakos’ Retsina, beiden van
savatiano, liggen onder de 10€ en bewijzen de moderne aanpak die alle
voorgaande gemeen hebben: geen toevoeging, wel een infuus van dennenhars. Het
procédé van het theezakje.

In Vathi, vlak over de brug van Chalkida in Evia, bezocht ik
Malamatina. 50 miljoen flessen per
jaar, 3 vatenkelders met capaciteit van 45.000 ton druiven en een verwerking
van 2.000 ton druiven per dag tijdens de oogst. Hier rijden trucks de savatiano
binnen, als druif voor de wijn. Vaatjes dennenhars, onverwerkt, puur van de
boom, worden als witte stroop bij de inox vaten van beginnend fermenterend
savatiano sap gevoegd, à ratio 1 kilogram per 1000 liter. Tien dagen
fermenteren, overhevelen, klaren, filteren en bottelen: het lijkt te eenvoudig
om waar te zijn. Toch zorgen Gilles Watthiau (Belg!) en zijn Griekse echtgenote
ervoor dat de Malamatina een eerlijk, vrij natuurlijk en mooi product blijft. Ik
proefde brut de cuve en nadien gebotteld en vond deze massaproductie een
aangename afsluiter van de dag. Deze wordt, in restaurants in Griekenland, aan
gemiddeld 3€ per 500ml geconsumeerd.

Tegenwoordig wordt er met dennensap -en hars geëxperimenteerd
als antibioticum. Misschien hadden de oude Grieken dit al door: naast
anti-oxidant en vatsluiting doet hars het prima in de natuurwetenschappen.

En wat de grote diversiteit in retsina betreft, die is even
kenmerkend voor het grote gebied Sterea Ellada. Meer in een ander artikel.